Mens

Je doet het zeker 6 keer per dag, maar waarom geeuwen we eigenlijk?

Je zit in een vergadering en opeens voel je de onweerstaanbare drang om je mond wijd open te doen. Of je ziet iemand anders geeuwen en voor je het weet doe je het zelf ook. Maar waarom geeuwen we eigenlijk en waarom is het zo aanstekelijk? Van baby’s in de baarmoeder tot volwassen mensen in stressvolle situaties: gapen of geeuwen is iets wat we allemaal doen, vaak zonder er bewust bij stil te staan. Maar daar komt na het lezen van deze blog verandering in, want wij doken in de theorie. Verschillende experts vertellen over geeuwen en geven onder andere antwoord op dé vraag: waarom geeuw je? En waarom gaap je als je moe bent?

Waarom geeuwen we?

Lange tijd dachten we het antwoord te weten op de vraag: “waarom geeuw je?” We geeuwen om je hersenen af te koelen, blijkt uit onderzoek van bioloog Jorg Massen van de Universiteit Utrecht. Dit is een nieuw inzicht. Voorheen werd er gedacht dat het zou gaan om extra zuurstof. De conclusie van het onderzoek van Jorg Massen? Bij gebrek aan zuurstof gaan we wel sneller ademen, maar niet meer geeuwen. De oorzaak geeuwen ligt dus ergens anders.

Hun nieuwste verklaring is verhelderend: als je gaapt, koelen je hersenen af naar de perfecte temperatuur. Geeuwen is dus voor het tegengaan van oververhitting van onze hersenen. Dit werd zichtbaar gemaakt met warmtecamera's en bevestigd in eerder onderzoek. UvA-onderzoeker Evy van Berlo bevestigt dit: “Gapen heeft waarschijnlijk te maken met het koelen van de hersenen. Door het ontspannen van je kaken en diepe inhalatie van koele lucht kan je je hersenen afkoelen.”

Waarom geeuwen we dus? We gapen of geeuwen als een automatische reflex van je hersenen. De mond gaat wijd open, bloeddruk en hartslag gaan omhoog en spieren in je kaak en gezicht trekken samen. We doen dit al vanaf de baarmoeder en gemiddeld ontsnappen er zo’n zes tot 23 geeuwen per dag.

Wanneer geeuwen we?

Een saaie vergadering, een vermoeiende dag of als je moeite hebt met opstaan. Als je alleen al denkt aan deze situaties ga je waarschijnlijk al geeuwen. Maar waarom geeuwen we als we moe bent of verveeld? Het antwoord ligt in overgangsfases. We geeuwen namelijk niet alleen als we slaperig zijn, maar ook als we angstig of gestrest zijn, wanneer we presteren moeten of wanneer we een fysieke inspanning geleverd hebben.

Misschien lijken dit wat willekeurige scenario’s, maar niets is minder waar. Het zijn immers allemaal situaties met een overgang: van verveeld naar alert, van rust naar prestatie. Zo’n overgang kost energie.

De oorzaak geeuwen in deze momenten heeft dus te maken met het voorbereiden van je brein op veranderende omstandigheden. Door te geeuwen komt er in één keer meer zuurstof binnen die je brein gebruiken kan bij zo’n overgang, maar belangrijker nog: je hersenen worden gekoeld om optimaal te functioneren.

UvA-onderzoeker Evy van Berlo bevestigt dit antwoord op de vraag “Waarom geeuwen we in deze situaties van overgang?”: “Door de ontspanning van je kaken en het inademen van koele lucht, koelen je hersenen af. Hierdoor kan je beter op je omgeving letten.”

Waarom geeuw je als iemand anders geeuwt?

Een van de meest intrigerende aspecten is waarom geeuw je als iemand anders geeuwt? Dit fenomeen heeft alles te maken met spiegelneuronen en empathie. Want het is je vast wel opgevallen: je ziet iemand geeuwen en voor je het weet doe je het zelf ook. Maar hoe werkt dit precies?

Veel wetenschappers denken dat het komt door spiegelneuronen: zenuwcellen in ons brein waardoor we gedrag van anderen nadoen. UvA-onderzoeker Evy van Berlo legt uit: “Het is zo dat wij spiegelneuronen hebben, waardoor we automatisch gedragingen en expressies overnemen van anderen. Het geeuwen is waarschijnlijk een gevolg van dat systeem.”

Daarnaast heeft het waarschijnlijk ook te maken met ons inlevingsvermogen en empathie. Want het is een goed teken als je gaapt wanneer iemand anders dat doet. Experimenten laten namelijk zien dat mensen met een verminderd empathisch vermogen minder snel aan andere gapers spiegelen. Ook mensen op het autismespectrum zijn minder gevoelig voor de aanstekelijkheid. “Ze kunnen het moeilijker labelen, waardoor het minder snel gebeurt,” aldus Evy.

We sluiten af met antwoord op de ogenschijnlijk gekke vraag: waarom geeuw je tegelijkertijd met je hond? Want ja, we zijn zeker niet de enigen die geeuwen! Ook honden, katten, paarden en zelfs vissen doen het. Bij honden is het zelfs zo dat ze ‘aangestoken’ kunnen worden door mensen. Dit komt volgens Evy door de co-evolutie van honden en mensen: “Honden zijn erg gericht op mensen en kunnen zelfs hun emoties herkennen.”

Wat is het nut van gapen? De conclusie

Het antwoord op “wat is het nut van gapen?” ligt dus in meerdere functies: temperatuurregulatie van de hersenen, voorbereiding op overgangsfases en sociale verbinding. Geeuwen doen we wanneer we slaperig of hongerig zijn, maar ook als we gestrest zijn of veel fysieke inspanning geleverd hebben.

Bronnen: NPO Radio 1, NPO

Meer blogs

Wat te doen tegen snurken? Dit zijn 3 tips

Snurken leidt tot een verstoorde nachtrust en vermoeidheid overdag. Veel partners hebben last van snurken. Wat kun je doen aan snurken? Bekijk de snurktips van Yumeko.

Mens

Onze impact tijdens Black Friday

Black Friday en Yumeko lijken in eerste instantie misschien geen match made in heaven. Desondanks doen we juist mee om voor de consument tijdens Black Friday het duurzame alternatief te zijn voor niet-duurzaam beddengoed.

Mens

De prijs daalt, maar de waarde blijft

Het is eind november. De tijd van het jaar waarin kortingen overal oplichten, je inbox volloopt en producten in razend tempo van virtueel schap naar voordeur worden gestuurd. Vaak goedkoop en helaas vaak geproduceerd op een manier die schade toebrengt aan mens, dier en planeet.

Impact